Bağ, damla sulamaya en uygun bitkilerden biridir: omcalar sıra üzerinde düzenli aralıklarla dizilidir ve telli terbiye sistemi laterali taşımaya elverişlidir. Su tüketimi tarla mahsullerine göre daha ölçülüdür; asıl mesele suyu doğru dönemde ve dengeli vermektir.
Aşağıdaki hesap yöntemi geneldir; değerleri kendi bağınızın toprağına, çeşidine ve terbiye sistemine göre yerelleştirin.
1. Omca başına düşen alan
Omca başına alan (m²) = sıra arası (m) × omca arası (m)
| Dikim aralığı | Omca başına alan | Dekarda omca (yaklaşık) |
|---|---|---|
| 2,5 m × 1,5 m | 3,75 m² | 266 |
| 3 m × 1,5 m | 4,5 m² | 222 |
| 3 m × 2 m | 6 m² | 166 |
2. Su ihtiyacı
ETc = ET0 × Kc · Omca başına su (L/gün) = ETc (mm/gün) × omca başına alan (m²)
| Dönem | Kc (yaklaşık) | Açıklama |
|---|---|---|
| Uyanma–sürgün gelişimi | düşük | Yaprak alanı henüz küçük |
| Tam yapraklı–tane gelişimi | 0,70 – 0,85 | Sofralıkta üst, şaraplıkta alt sınıra yakın |
| Olgunlaşma | azalan | Kontrollü su kısıtı uygulanabilir |
Örnek hesap. 3 m × 1,5 m dikim (4,5 m²/omca), örnek olarak ET0 = 6 mm/gün ve Kc = 0,80 alalım:
- ETc = 6 × 0,80 = 4,8 mm/gün
- Omca başına: 4,8 × 4,5 = ≈ 21,6 litre/gün
- Dekara: 4,8 mm = ≈ 4,8 m³/gün
3. Sıra üstü tek lateral
Bağda yaygın kurgu, sıra üzerinde tek lateraldir. Lateral iki şekilde taşınabilir:
- Toprak üstüne serili: kurulumu basit; toprak işleme ve budama sırasında zarar görme riski daha yüksek.
- Telli terbiyede alt tele asılı: lateral yerden yükselir; toprak işlemede zarar görmez, sızıntı kontrolü kolaylaşır. Telli sistemi olan bağlarda yaygın tercih budur.
Damlatıcı aralığı toprak bünyesine göre seçilir: kaba bünyeli (kumlu) toprakta ıslak leke dar kalacağı için daha sık damlatıcı, ağır bünyeli (killi) toprakta daha seyrek damlatıcı yeterlidir. Kararı ölçümle doğrulayın: sulamadan sonra sıra üzerinde toprağı açıp komşu lekelerin birleşip birleşmediğine bakın — birleşmiyorsa sıra üzerinde kesintili bir ıslak şerit var demektir.
4. Dekar debisi ve sulama süresi
3 m sıra arasında dekara yaklaşık 333 m lateral düşer (1.000 ÷ 3). Damlatıcı aralığı 50 cm ve debisi 2 L/saat ise metre başına 2 damlatıcı, yani 4 L/saat/m:
- Dekar debisi: 333 × 4 = ≈ 1,33 m³/saat
- Süre: 4,8 ÷ 1,33 ≈ 3,6 saat
Uygulamada her gün sulama yerine, birkaç günde bir biriken ihtiyaç kadar sulama yaygındır. Pompa debisi tüm bağı beslemiyorsa alan bloklara ayrılır.
5. Kontrollü su kısıtı
Bağcılıkta, özellikle şaraplık üretimde, olgunlaşma döneminde suyun kontrollü biçimde kısılması bilinen bir uygulamadır. Bu, sulamayı tamamen kesmek anlamına gelmez — omcanın su stresine girip yapraklarını kaybetmesi istenmez. Kısıt düzeyi çeşide, üretim amacına ve alıcı taleplerine göre değiştiğinden burada sayısal bir program verilmez; damla sulamanın buradaki üstünlüğü, verilen su miktarını hassas biçimde ayarlayabilmesidir.
6. Fertigasyon
Damla sulama gübreyi kök bölgesine kademeli vermeye elverir. Uygulama sırası üç adımdır:
- Doldur: temiz suyla hatları doldurun, basıncı oturtun.
- Ver: gübreli suyu venturi veya gübre tankı ile hatta verin.
- Yıka: temiz suyla hatları yıkayın — damlatıcı içinde tuz birikmesini bu adım önler.
7. Filtreleme
Kaynağa göre kurgu değişir: kuyu suyunda kum/silt için hidrosiklon ön kademesi, açık kaynakta organik yük için elek veya disk filtre. Damla sulamada 120–155 mesh aralığı yaygındır. Bakım zamanını giriş–çıkış manometreleri arasındaki ≈0,5 bar fark belirler.
8. Özet
- Omca başına su = ETc × omca başına alan; tam yapraklı dönemde Kc ≈ 0,70–0,85 (FAO-56 referansı).
- Yaygın kurgu sıra üstü tek lateraldir; telli terbiyede alt tele asmak zarar riskini azaltır.
- Damlatıcı aralığı toprak bünyesine göre seçilir, ıslak leke ölçümüyle doğrulanır.
- Olgunlaşmada kontrollü su kısıtı uygulanabilir; sulama tamamen kesilmez.
İlgili ürün grupları: damlama sulama, filtre ve ekipman, vanalar ve bağlantı. Hesap tabloları teknik bilgiler sayfasında.